Waar staat jouw openbare bibliotheek op vlak van e-inclusie? 

Om te weten waar jouw openbare bibliotheek staat op vlak van e-inclusie, breng je de e-inclusiewerking in kaart. 

Volgende aspecten komen best aan bod:  

Om de e-inclusiewerking in kaart te brengen je gebruik maken van verschillende tools.

Het is belangrijk om de eigen werking rond e-inclusie regelmatig (jaarlijks of tweejaarlijks) onder de loep te nemen: op enkele jaren tijd verandert er veel in de digitale wereld. 

Toegankelijkheid van de bibliotheek

Iedere openbare bibliotheek draagt toegankelijkheid hoog in de vaandel.  Toch ervaren nog veel mensen drempels om naar de openbare bibliotheek te gaan, zoals openingsuren die niet aangepast zijn aan hun leef- en werkritme, boetestress bij het ontlenen van materialen…  Het kan dus geen kwaad om de eigen ‘toegankelijkheid’ onder de loep te nemen en soms onzichtbare drempels te identificeren en weg te werken.  Een handige tool hiervoor is de Drempelmeter.

Beleid e-inclusie

Iedere openbare bibliotheek werkt op één of andere manier aan e-inclusie: er is gratis wifi, er staan één of meerdere openbare computers in de bib, de bibliotheekmedewerkers helpen mensen met verschillende internettoepassingen en apps…   

Maar… 

  • Heeft je bibliotheek ook een duidelijke visie op haar e-inclusiewerking?   
  • Is e-inclusie opgenomen in een beleidsplan?   
  • Is het voor alle personeelsleden duidelijk waarom initiatieven rond e-inclusie deel uitmaken van de bibliotheekwerking…?   
  • Is het duidelijk welke doelgroepen de bibliotheek wil bereiken? 
  • … 
Personeel en personeelsbeleid

Wil je als bibliotheek inzetten op e-inclusie, dan moet je personeel op de hoogte zijn van wat e-inclusie is en zelf digitaal vaardig zijn.   

  Met een bevraging kan je in kaart brengen  

  • Of alle personeelsleden weten wat e-inclusie is; 
  • Welke digitale competenties de personeelsleden bezitten, bijvoorbeeld wat betreft:
    • Besturingssystemen (iOS, Android);
    • Devices (smartphone, tablet, e-reader, laptop, PC…);  
    • Basiskennis van bepaalde software (Word, Excel…);  
    • Kennis van toepassingen zoals itsme, Mijn Loopbaan (VDAB), dubbele identificatie…  
  • Wie een aangepaste vorming gevolgd heeft rond e-inclusie, zoals mediacoach of digitale inclusiecoach, en wie er interesse heeft om een dergelijke vorming te volgen;
  • …
Bestaande initiatieven rond e-inclusie

Breng de bestaande initiatieven rond e-inclusie voor een afgebakende periode (bv. het afgelopen jaar) in kaart en geef aan of ze permanent (bv. gratis internettoegang), terugkerend (bv. Digidokter) of éénmalig (bv. een workshop rond een app) zijn.  

Samenwerkingsverbanden met interne en externe partners

De openbare bibliotheek is geen eiland in de gemeente of stad.  Verre van!  Werken aan e-inclusie gebeurt vaak met interne en externe partners.  Zet de verschillende partners waarmee de openbare bibliotheek samenwerkt op een rijtje.  Je kan hiervoor gebruik maken van het sjabloon lokale actoren. 

Bereiken van doelgroepen

Noteer de doelgroepen die de openbare bibliotheek wil bereiken bij haar initiatieven rond e-inclusie.  Ga na of die doelgroepen ook effectief bereikt worden.  

! Het is niet altijd evident om uit te zoeken of je de beoogde doelgroepen bereikt.  De mensen die je wil bereiken zijn meestal niet diegenen die vragenlijsten invullen.  Het is wel belangrijk dat je als bibliotheek weet wie je wil bereiken en dat je samen met partnerorganisaties bekijkt hoe je je doelgroepen kan bereiken.  

Inzet van vrijwilligers

Om een werking rond e-inclusie mogelijk te maken kan de openbare bibliotheek vrijwilligers inzetten.  Vrijwilligers die meewerken aan initiatieven die e-inclusie bevorderen dienen zelf over voldoende ruime digitale vaardigheden te beschikken en zijn niet altijd gemakkelijk te vinden.  

Maak daarom de overweging of het een meerwaarde is voor de bibliotheek om met vrijwilligers te werken om de e-inclusiewerking mogelijk te maken (bijvoorbeeld in verhouding tot de tijdsinvestering van eigen medewerkers). 

Financiële middelen

Er wordt vaak veel verwacht van de openbare bibliotheek maar vaak staan er niet evenveel middelen tegenover.  Breng financiële middelen voor de e-inclusiewerking in kaart. 

TOOLS

Onderstaande tools kunnen helpen om de lokale situatie in kaart te brengen:  

Drempelmeter

Enkele jaren geleden heeft de stad Hasselt de drempelmeter ontwikkeld.  In 2021 kreeg deze tool een update. op eenvoudige vraag kan de drempelmeter vraag ook gebruikt worden door organisaties buiten Hasselt.  Zeker ‘deel 4: screenen van eigen drempels’ kan nuttig zijn.  

De drempelmeter richt zich niet rechtstreeks op digitale inclusie, eerder op toegankelijkheid.  Toch kan het zinvol zijn om in het kader van een e-inclusiebeleid in te zetten op het verlagen van drempels om zo de verschillende doelgroepen beter te bereiken.     

SWOT-analyse

 SWOT staat voor Strenghts, Weaknesses, Opportunities en Threats.  Een SWOT-analyse brengt de sterke en zwakke punten van een organisatie in kaart en kijkt ook naar de kansen en bedreigingen die er zijn.

 Maak een SWOT-analyse rond het thema ‘digitale inclusie’.  Maak eventueel gebruik van het sjabloon dat je hier kan terugvinden.  We geven in het sjabloon suggesties mee van elementen die in de SWOT-analyse aan bod kunnen komen.  Er kunnen altijd extra punten bij opgenomen worden. 

Zelfevaluatietool digitale maturiteit

Cultuurconnect en meemoo hebben de zelfevaluatietool Digitale Maturiteit gelanceerd.  Na het invullen van deze tool heb je als openbare bibliotheek (of andere dienstverlenende organisatie) zicht op de digitale maturiteit van de eigen instelling.  

PRAKTIJKVOORBEELDEN EN LITERATUUR
Geen drempel te hoog met service-design

De Antwerpse openbare bibliotheken namen de top drie van drempels aan: boetestress, openingsuren, onthaal en onthalen. 

‘De bib is voor iedereen’: bijzondere doelgroepen bereiken

In Machelen en Ronse proberen ze zoveel mogelijk doelgroepen in de gemeente te bereiken door drempels weg te werken, samenwerkingsverbanden aan te gaan en de taaldip bij kansarme en anderstalige kinderen in de zomer aan te pakken. 

Een visie voor de openbare bibliotheek 

Dit artikel kijkt terug naar de jaren die zijn gevolgd na het verdwijnen van de bibliotheekwetgeving in 2015.  Waar staan de openbare bibliotheken nu? 

Jongeren en digitale vaardigheden

Deze artikels maken duidelijk dat ook jongeren niet altijd digitaal mee zijn.  

7 bouwblokken voor een duurzaam e-inclusiebeleid

Aan de hand van 7 bouwblokken kan je nagaan hoever je openbare bibliotheek staat op vlak van een duurzaam e-inclusiebeleid. 

8 simpele tips om te werken aan digitale inclusie 

In dit artikel krijg je acht simpele tips om te werken aan digitale inclusie. 

Digitaal Inclusieve Wijk 

Van 2019 tot 2021 werd het concept van de ideale Digitaal Inclusieve Wijk uitgewerkt door de e-inclusiewerkingen van Antwerpen, Gent en Kortrijk.  Het project biedt heel wat inspiratie voor openbare bibliotheken. 

Digitaal begeleiders coachen en opleiden 

Ook voor de werking rond e-inclusie kunnen vrijwilligers ingezet worden.  Specifieke aandachtspunten worden hier geformuleerd: 

Digidokter worden

De openbare bibliotheek van Mechelen, Het Predikheren, gaat actief op zoek naar vrijwilligers die digidokter willen worden.

Digitalent

Bij Muntpunt kan je een 8-daagse training digitale ondersteuner volgen om als vrijwilliger aan de slag te gaan bij Muntpunt of één van de andere Brusselse bibliotheken.  Een inspirerend project!